ლიბი სკალას Felicitas

მარიამ იაშვილი

25 ოქტომბერს ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის – „საჩუქარი“  (2016) -ფარგლებში, ცნობილი ამერიკელი მსახიობის, ლიბი სკალას მონო სპექტაკლი -FELICITAS  – გაიმართა(რეჟისორი – ჯენის ელ გოლდბერგი). ლიბი სკალასვეერთი მსახიობისთვის დაწერილისცენარი,თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრის მცირე სცენაზე,მაყურებლისთვის ინგლისურ ენაზე სუბტიტრების გარეშე გათამაშდა.

დარბაზში,სავარძელზე მოთავსებულ ფერად ფურცელზე, ქართულად დაბეჭდილი ტექსტი დამხვდა (როგორც ქალბატონმა ქეთი დოლიძემ სპექტაკლის დაწყებამდე აღნიშნა: „იმ უმცირესობისთვის, ვინც ინგლისური არ იცის“). მე სწორედ იმ „უმცირეს ადამიანთა“ სიაში აღმოვჩნდი (სამაგიეროდ, კარგად ვფლობ გერმანულ ენას).

ფესტივალის ორგანიზატორების მიერ საგანგებოდ თარგმნილი პიესის ფაბულას, მხოლოდ მოგვიანებით გავეცანი. ინგლისური ენის არცოდნის მიუხედავად, უდიდესი სურვილი მქონდა:წარმოდგენის არსსინტუიციის,ან,თუ გნებავთ, პროფესიული გამოცდილებიდან გამომდინარეჩავწვდომოდი;ამჯერად,ხელოვნების ენის უნივერსალურობაზე გამეკეთებინა აქცენტი.

წარმოდგენის მსვლელობისას,ჩემი პროფესია,თეატრმცოდნეობა რომ არ ყოფილიყო, ლინგვისტური ენის არცოდნასთან დაკავშირებული „უხერხულობა“, ზედმიწევნით სუბიექტური იქნებოდა.მერწმუნეთ, ყოველდღიურად, სახელოვნებო მეცნიერებებში მიმდინარე კვლევების გაცნობის აუცილებლობა, სულაც არაა საჭირო, რომ იცოდე: საუკუნეების განმავლობაში მიმდინარე სახეცვლილებების მიუხედავად, დრამა, თავისი მარტივი ფორმითაც კი დღემდე,სხეულისსივრცეში გამოხატულ მარტივ მოძრაობად რჩება. თანამედროვეობაში დამკვიდრებულიტერმინი – „თეატრალური ტექსტი“, -რა თქმა უნდა, თავისი შინაარსით, არ მოიცავს მხოლოდ და მხოლოდ სპექტაკლის დრამატურგიულ-ლიტერატურულ ნაწილს. როლან ბარტს თუ დავესესხებით: სათეატრო ტექსტი- რეჟისორის, ან, მსახიობის მიერ სცენაზე მოცემული „ინფორმაციული ნაკადის პოლიფონიური თანამიმდევრობის“ ერთობლიობაა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, თეატრალური ფენომენი, ბარტმა სხვადასხვა ნიშანთა სისტემის ერთობლიობასთან – თამაშის წესებთან, ენისა და მეტყველების „ორიგინალურ“ გამომსახველობით საშუალებებთან დააკავშირა და ერთ კონკრეტულ ფრაზაში: „ნიშნულთა მოდელების ერთიან სისტემაში – signification“ გააერთიანა.

ბარტის -„ნიშნულთა მოდელების ერთიანი სისტემა“ – შემთხვევით არ მიხსენებია. სიტყვა – signification -უახლეს თანამედროვე ხელოვნებაში მნიშვნელოვან დატვირთვას იძენს. განსაკუთრებით კი – თეატრში.„signification“იმ ძირითად, „უთარგმნელ“ მესიჯებს გვაწვდის, რომლებიც,საბოლოოდ, ხელოვნების ენის უნივერსალურობაშიგვარწმუნებს.წარმოდგენის ნახვისას,ლიბი სკალას პროფესიული, უნაკლოთამაშის მიუხედავად, ამ გზავნილების ნაკლებობა,სამწუხაროდმძაფრად განვიცადე.

მედდის კოსტიუმში გადაცმული ლიბი, როგორც გაირკვა, თავისი დიდი დეიდის, ლიზის თავგადასავალს გვიყვება. მსახიობი მინიმალისტური სამსახიობო თუ თეატრისთვის დამახასიათებელი გამომსახველობითი ხერხებით: -სხეულის, მიმიკის, მიმბაძველობის,   ცოცხალი მუსიკის (რომლის ავტორი და შემსრულებელი, მისივე მეუღლე – სტივენ მეია), სცენის უკანა კედელზე დამონტაჟებული ეკრანის, ვიდეო და ფოტო კოლაჟების საშუალებით – გამოსახავს. ერთი შეხედვით, თითქოსყველაფერინათელია: სცენოგრაფიაც, სამსახიობო შესრულების უნაკლო ხარისხიც, რეჟისორული ჩანაფიქრიც კი… მაგრამ,  მაინც… უყურებ წარმოდგენას და ხვდები, რომ მთავარი მესიჯი:მსახიობის მიერ მოთხრობილი ამბის შინაარსშია ჩადებული…შინაარსში, რომელსაც ბოლომდე ვერ გებულობ… ხვდები მხოლოდ, რომ უდიდესი შინაარსისა და კონცეფციის მატარებელი ამბავია, რომელსაც ლიბი სკალა  სხეულით, ხმითა და ინტონაციით ჰყვება. ჰყვება, როგორც პატარა გოგონა,  – გულწრფელად, ემოციურად, სიყვარულით. ისე, როგორცაღფრთოვანებული ბავშვი, გაგონილ ან ნანახამბავს,მოყვებოდა.

და, მართლაც… წარმოდგენის მთავარი პერსონაჟი – ფელიჩიტას სოფერი – „მესამე რეიხს გამოქცეული“- ავსტრიელი ექთანი ლიზი აღმოჩნდა. ქალი,რომელმაც ჩვილი ბავშვების გაზრდის განსაკუთრებული მეთოდი და კულტურა ამერიკულ საზოგადოებასგადასცა. ამ დრამატული ადამიანის ამბავს, ფესტივალის ორგანიზატორების მიერ თარგმნილი ლიბი სკალას ტექსტის მეშვეობითვიგებთ:

პიესისავტორისგან:

ფელიჩიტას სოფერი ჩემი დიდი დეიდა ლიზი გახლდათ და მეც მისი ერთერთი აღზრდილი ჩვილი ვარ. მისი მოღვაწეობის არეალი ნიუჯერსის შტატი გახლდათ, სადაც ლიზი ჩემს გაჩენასაც დაესწრო და თავისი წესით ჩემს აღზრდას შეუდგა. გავიზარდე თუ არა, იშვიათად ვხვდებოდით და თავის საქმეზეც არასოდეს ლაპარაკობდა. როცა გარდაიცვალა, და ჩემი წარმოდგენისლილიადასადგავად მიმიწვიეს ნანთაკეთში (კუნძული მასაჩუსეტთან) აღმოვაჩინე, რომე ჩემი მასპინძელიც ლიზის გაზრდილი ყოფილა და მაშინვე მირჩია მასზე პიესა დამეწერა. მარცვალი დაირგო. თუმცა რომელი მასალიდან მეხელმძღვანელა? ღირდა თუ არა საერთოდ სპექტაკლზე ფიქრი? შემდეგ ოჯახის წევრებთან საუბრებმა, მეგობრებთან და დედებთან კონსულტაციამ, ვინც დეიდა ლიზისთან უთანამშრომლიათ, დამარწმუნა ამაში. დიდ მალდობას ვუხდი მათ ამისთვის და იმგრძნობისათვის, რომელიც მათმა სიყვარულმა დეიდა ლიზის მიმართ გააჩინა ჩემში.ლიბისკალა

ამდენად, სხვადასხვა ადამიანის მოთხრობილი ამბავი, ლიბი სკალამ ინტერვიუს პრინციპზე აგებულ, მსახიობისა და სცენარისტის მიერ მოთხრობილ, ერთ მთლიან თეატრალურ ტექსტად გარდაქმნა. კვლავ როლან ბარტს თუ დავესეხებით,ამშემთხვევაშიც – „ავტორის ფიგურა ახალი დროის კუთვნილებაგახდა“.

წარმოდგენის შესახებ,„დაშიფრულ ინფორმაციას“, ფესტივალის საპროგრამო ბუკლეტის მეშვეობით ვგებულობთ. ვიცით, რომ ლიბი სკალას მონო სპექტაკლი ცარიელ სივრცეში მოქცეული ერთი ადამიანის ზღაპარია“.- „თავის მხრივ უნიკალურ და განსაკუთრებულ წარმოდგენად შეიძლება მივიჩნიოთ. მაშინ, როდესაც თანამედროვე თეატრი მონოსპექტაკლებს გვთავაზობს იმისათვის,რომ მკაფიოდ ატენდენციურიკონცეფტუალური ჩნაფიქრის მეშვეობით, ჩვენ (მაყურებელი თუ მსმენელი) პერსონაჟის თანაგამზიარებლებად გვაქციოს,ლიბი სკალას ფელიჩიტა ცალკე მდგომ და რადიკალურად განსხვავებულ სათეატრო ნიმუშად გვევლინება. თუკი მთელ რიგ მონოპიესებში ავტორის მიერ ცარიელ სივრცეში მოქცეული ერთადერთი პერსონაჟი გვევლინება რადიკალური ტრაგიზმის, ეგზისტენციალური წუხილითა თუ დრამატიზმით განჭვალულ წამებულად, რომელიც ცდილობს მაყურებელთა დარბაზში მჯდომი თითოეული მაყურებელი საკუთარი ტკივილის მატარებლად აქციოს, ლიბი სკალას თხრობის მიზანი რადიკალურად განსხვავებულია. შეიძლება ითქვას, რომმ იუხედავად მაყურებელთა დარბაზისა და სასცენო სივრცეს შორის საზღვრები წაშლილი არაა ჩვენ, მაყურებლები, არამომსწრენი, არამედ ამბების ჯაჭვის თანამონაწილეებად ვიქცევითუბრალოდ აპოეტურად გასაოცარი ისტორიის თანამონაწილეები.

ფესტივალის ორგანიზატორები „ცალკემდგომი“ და„რადიკალურადგანსხვავებული სათეატრონიმუშის“ წაკითხვა/გადააზრებისკენ (და თანაც არაკონცეპტუალურ ჭრილში),ჯერ კიდევ წარმოდგენის დაწყებამდე გვიბიძგებენ… და, ეს, მაშინ, როდესაც მონოსპექტაკლი, თავიდან ბოლომდე, შემსრულებლის ვერბალურ ასპექტზეა აგებული. ლინგვისტური ენა – ის მთავარი კომპონენტია, რომელსაც ჩვენთვის, წარმოდგენის მთავარი გასაღები – მოთხრობილი ამბის შინაარსი უნდა გადმოეცა.

მიუხედავად, ლიბი სკალას არაჩვეულებრივი, პროფესიონალური თამაშისა, ვთვლი, რომ ჩემნაირი„ენისუცოდინარი“მაყურებელისთვის,სცენიდან წამოსული ემოციის ადეკვატურად გაზიარება, სუბტიტრების გარეშე სამწუხაროდსაკმაოდ რთული აღმოჩნდა.

1

 

Advertisements

დრამატული ამბავი ბედნიერებაზე, ანუ Felicitas-ზე

ლაშა ჩხარტიშვილი

სათეატრო კომპანიები ამერიკიდან იშვიათად სტუმრობენ ქართულ თეატრებს. ამერიკული თეატრის მოდელზე წარმოდგენა მხოლოდ თეორიულად და ვირტუალურად, ვიზუალური საშუალებებით შეგვიძლია შევიქმნათ. ბოლო პერიოდში კი თეატრი ამერიკიდან მხოლოდ ორჯერ ეწვია საქართველოს და ორივეჯერ (თუ არ ჩავთვთვლით რობერ ლეპაჟის მონო სპექტაკლს  „თვარის შორი მხარე“, რომელიც თბილისის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალის პროგრამაში იყო) მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის „საჩუქარი“ ფარგლებში ვნახეთ. ფესტივალის ორგანიზატორები, განსაკუთრებით კი ხელმძღვანელი ქეთი დოლიძე და გენერალური მენჯერი სოფო თორთლაძე საინტერესოდ არჩევენ ფესტივალის პროგრამას ყოველწლიურად. ისინი ცდილობენ არა მხოლოდ მხატვრული თვალსაზრისით დახვეწილი და საინტერესო ნამუშევრები ჩამოიტანონ, არამედ გააფართოვონ თეატრალური არეალი არა მხოლოდ გეოგრაფიულად, არამედ სათეატრო ესთეტიკის თვალსაზრისით. ამ ფესტივალზე ვეცნობით როგორც განსხვავებული სტილისტიკის დრამატულ, თუ ქუჩის, ისე ცეკვის თეატრებსაც. ამერიკული თეატრის მოწვევაც სწორედ იმის დასტურია, რომ გავეცნოთ იმ ხერხებს, რომელიც მეზობელი ევროპისგან განსხვავებით, ოკეანის გაღმა განაგრძობს არსებობას, თუ განვითარებას.

ავტორ-შემსრულებლის ლიბი სკალას მონო სპექტაკლი “Felicitas”  (რეჟისორი ჯენის ელ გოლდბერგი) სწორედ ამერიკული თეატრის მოდელად შეგვიძლია მივიჩნიოთ. მით უმეტეს, პიესის ავტორ-შემსრულებელი ამერიკელია, რომელიც პრინციპულად მხოლოდ თეატრში მოღვაწეობს და განსხვავებულ შესრულების მანერას გვთავაზობს. როგორც ჩანს, მას არ იზიდავს კინოს ნატურალისტურ-რეალისტური ხერხები. მონო სპექტაკლიც ამის ნათელი დადასტურებაა.

მიუხედავად კამერულ სივრცეში გათამაშებული მონოლოგისა, ლიბი სკალა თამაშის უტრირებული მანერით და ილუსტრაციული შესრულების სტილით მაინც ავლებს გარკვეულ ზღვარს მასსა და მაყურებელს შორის. ამბავი, რომელსაც სპექტაკლის ავტორი მოგვითხრობს რეალურ ფაქტებს ეფუძნება. ის ეხება ჩვილი ბავშვების ამღზრდელ დეიდა ლიზის, რომელმაც თავისი პროფესიონალიზმით გაითქვა სახელი ამერიკაში. პიესის მთავარ გმირს მუდმივად უწევს ბრძოლა ბალანსის დასაცველად პირად ცხოვრებასა და პროფესიულ თავდადებას შორის.

მსახიობი ამერიკული თეატრისთვის დამახასიათებელი სტილით, რომელიც დამახასიათებელი იყო ძველი ბრიტანული თეატრისთვისაც, ტექსტის მუდმივი ილუსტრირებით მოგვითხრობს პროფესიისთვის თავდადებული ქალის დრამატულ ისტორიას, ჩვილობიდან გარდაცვალებამდე.

სპექტაკლში გამოყენებულია მრავალფეროვანი მულტიმედიური ხერხი. სურათები, რომელიც პირობითი სცენის ფონზე ჩნდება, ხანაც სტატიკურია, ხანაც დინამიკაში წარმოდგენილი, მათ შორის ხვდებით, ისტორიულ-დოკუმენტური და მხატვრულ-ანიმაციურ სურათებს, რომელიც ტექსტის ილუსტრაციას წარმოადგენს, ისე როგორც ლიბი სკალას შესრულება. გაოცხლებული პორტრეტები, გეოგრაფიული ადგილები და პეიჯაჟები აცოცხლებს მესამე რეიხს გამოქცეული ავსტრიელი მედდის დრამატულ ისტორიას, რომელმაც ამერიკაში ჩვილი ბავშვის განსაკუთრებული მეთოდი და კულტურა დანერგა.

სპექტაკლს კიდევ ერთი შემსრულებელი ჰყავს, სტივენ მეი, რომელიც მუსიკის ავტორი და შემსრულებელია, როგორც თავად ლიბი სკალა (ტექსტის შემთხვევაში). ის მთელი სპექტაკლის განმავლობაში ქმნის მუსიკალურ ფონს და ხელს უწყობს მაყურებელს განწყობის შექმნაში. შვიდ სტრუმიანი ვიოლინოს აჟღერებით მუსიკოსი აცოცხლებს მუსიკალურ ბგერებსა, რომელიც მთავარი გმირის ცხოვრების დამახასიათებელ ინსტრუმენტადაც იქცევა.  სპექტაკლი ტექსტის ილუსტრატიული ხერხისა და თამაშის მანერული სტილის გარდა, აერთიანებს აფექტურ მოძრაობებსაც, რომელიც ლოგიკურად უშვებს ყოველგვარ პირობითობას „სცენაზე“.

ასობით ჩვილის გამზრდელი ლიზი, ამბობს: „როდესაც ბავშვები ტირიან, ცოტა ხანი არ ვაჩერებ. თავად მე არასოდეს ვტირი. იმ ყველაფრის შემდეგ, რაც მე გამოვიარე, ბავშვებს ვუტოვებ უფლებას ჩემს მაგივრადაც იტირონ“.  ამ სიტყვებში გამოიხატა დეიდა ლიზის ცხოვრების კრედო, რომელიც ბევრი დედისთვის სამაგალითო უნდა იყოს, მაგრამ არის კი ასე განა.

felicitas-shirin-tinati

“ქარი ალვებში შრიალებს”

img_06341-690x450

მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის „საჩუქარი“ ფარგლებში საქართველოს წელსაც ესტუმრა ლიტველი რეჟისორი რიმას ტუმინასი. ამჯერად მოსკოვის ვახტანგოვის თეატრი მაყურებლის წინაშე 18 ოქტომბერს სპექტაკლით ” ქარი ალვებში შრიალებს” წარსდგა.

ჟერალდ სიბლეიარსის პიესის მიხედვით ლიტველმა რეჟისორმა რიმას ტუმინასმა ქართველი მაყურებელი კვლავ აღაფრთოვანა. სპექტაკლში აღწერილია თითოეული ჩვენგანის ყოფიერება, აბსურდი და პარადოქსი, ის გაცვეთილი ცნებები, რომლებსაც ჩვენ მივმართავთ, მაშინ, როდესაც ვცდილობთ ჩვენი უნაყოფო და უაზრო ყოფიერება გავამართლოთ, რომელშიც ვიმყოფებით. ჩვენ ვიქმნით ილუზიას, ილუზიას იმისას რომ მისია გაგვაჩნია, რომ კონკრეტული ამოცანა გვაქვს შესასრულებელი, რომ ჩვენ მოცემულობას ვქმნით და ვცვლით, არადა… „როგორ ვცდებით.“

რიმას ტუმინასის აბსურდული სამყარო, ძალიან წააგავს იმ ჩვენს რეალობას რომელშიც ყოველდღე ვითქვიფებით. სპექტაკლის დაწყების პირველივე წამებიდან დარბაზის ყურადღება სცენაზე მყოფ სამ „მასხარას“ მიეჯაჭვა. სამი ჩვენთვის ძალიან ნაცნობი, საყვარელი და ახლობელი ჯაბმაზი ცხოვრობს ჩვენი ცხოვრებით, ისინი ჩვენსავით ცდილობენ დაამარცხონ რეალობა, გაკვეთონ ეს წყეული ჯადო-წრე, რომელსაც ჩვენ სიცოცხლეს ვუწოდებთ. იმარჯვებენ და მარცხდებიან, ტირიან და ხარხარებენ, მოთქვამენ და მასხრობენ… და საბოლოოდ თავს გვაყვარებენ.

ამ წარმოდგენაში ყოველგვარი საზღვარი, სტილი, ესთეტიკა, მკვეთრი ფორმა და ჟანრი წაშლილია, მაგრამ ამას მნიშვნელობა არ აქვს, იმიტომ რომ ეს ჩვენი სიცოცხლის იმ გასაოცარი მომენტების ანარეკლია, როდესაც მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ ამ წამიერებას, რომელშიც ბოლომდე, თავდაუზოგავად და თავგანწირვით ვეშვებით.

სპექტაკლი დასრულდა, მაგრამ ის წამიერება, ის ემოცია რაც განვიცადეთ, სამუდამოდ გაგვყვება და ვინ იცის, იქნებ ჩვენც ამ წარმოდგენის შემდეგ ცოტათი უფრო კეთილშობილები გავხდეთ და ის წამიერება უზარმაზარ ზღაპრად ვაქციოთ, რომელსაც მომავალში გასაოცარ სიცოცხლეს ვუწოდებთ.

233540190.jpg

 

Jako FM

თემო გოცაძის პერსონალური გამოფენა თუმანიშვილის თეატრში

IMG_0561.jpg

ფესტივალი „საჩუქარი“ წელს რიგით მე-15 სეზონს აღნიშნავს. 15 ოქტომბერს 17:00 საათზე ფესტივალი ოფიციალურად თუმანიშვილის თეატრში თემო გოცაძის გამოფენით გაიხსნა. ნაყოფიერ შემოქმედებით მოღვეწეობასთან ერთად თემო გოცაძე ათწლეულების მანძლზე აქტიურ საზოგადოებრივ საქმიანობაში იყო ჩართული. 1967 – 1983 წლებში ჯერ საქართველოს ტელევიზიის დამდგმელი, შემდეგ კი მთავარი მხატვარი იყო. 12 წელი ხელმძღვანელობდა მხატვრის სახლს, ხოლო შემდგომი 18 წლის მანძლზე სურათების ეროვნულ გალერეას. მისი თაოსნობით ეროვნულ გალერეაში პერმენენტულად ეწყობოდა ქართველ მხატვართა საგაზაფხულო და საშემოდგომო ექსპოზიციები, პერსონალური და თემატური გამოფენები. თემო გოცაძის ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში, კალიფორნიის ფედერაციულ მუზეუმში, კანადის თანამედროვე სახვითი ხელოვნების მუზეუმში, ასევე იტალიის, აშშ-ს, მექსიკია, ირანის, საფრანგეთის, თურქეთის, რუსეთის და საქართველოს კერძო კოლექციებში.

14670911_732987220166312_630995938887586533_n.jpg

რიმას ტუმინასი: საქართველოსთან შემოქმედებითი აღმაფრენა მაახლოვებს

sputkik-georgia.com

რეჟისორი თბილისში იმყოფება და დედაქალაქის თეატრის მოყვარულებს ფესტივალ GIFT-ის ფარგლებში სპექტაკლს „ქარი ალვებში შრიალებს“ წარუდგენს.

თბილისი, 17 ოქტომბერი — Sputnik. შემოქმედებითი აღმაფრენითა და სითბოთი მისთვის ახლობელი ქვეყანა უწოდა საქართველოს წარმოშობით ლიტველმა ცნობილმა რუსმა თეატრალურმა რეჟისორმა რიმას ტუმინასმა.  ვახტანგოვის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი საქართველოს მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალ GIFT-ის ფარგლებში ეწვია.  „Sputnik საქართველო“ 2016 წელს ფესტივალ GIFT-ის საერთაშორისო საინფორმაციო პარტნიორი გახდა.  „იცით საოცარი გრძნობაა: ერთი მხრივ, ჩვენ — ვახტანგოვის თეატრი და ფესტივალი როგორღაც დაკავშირებულნი ვართ, ახლობლები გავხდით, ვუგებთ ერთმანეთს, თვალყურს ვადევნებთ და, მეორე მხრივ, მე ხომ ლიტველი ვარ. ასე რომ, საქართველო ძალიან ახლობელია ჩემთვის როგორც შემოქმედებითი აღმაფრენით, ასევე იმ რაღაცით, რაც პატარა ერებს აერთიანებს — ძალიან თბილი, სათუთი, ისეთივე პრობლემებით, ალბათ ერთნაირი ცხოვრებით და ოცნებებით…“ — უთხრა Sputnik-ს ტუმინასმა.  ამასთან რიმას ტუმინასმა საქართველოს წარმატებით ჩატარებული საპარლამენტო არჩევნები მოულოცა და აღნიშნა, რომ მას აინტერესებდა და თვალყურს ადევნებდა საარჩევნო პროცესს.

233540190.jpg

ქართულ სცენაზე ვახტანგოვის თეატრი უჩვენებს თავის ერთ-ერთ საუკეთესო სპექტაკლს „ქარი ალვებში შრიალებს“. ტუმინასის სპექტაკლი ვლადიმირ ვდოვიჩენკოს, ვლადიმირ სიმონოვის და მაქსიმ სუხანოვის მონაწილეობით თანამედროვე ფრანგი დრამატურგის ჟერალდ სიბლეირასის პიესის მიხედვით არის დადგმული.

ეს არის სამი მოხუცის ისტორია, რომლებმაც ომი გამოიარეს. ისინი სიცოცხლის უკანასკნელ დღეებს თავშესაფარში ატარებენ, თუმცა შინაგანად სიცოცხლის, ერთმანეთის დიდ სიყვარულს ატარებენ და სურვილს, რომ ისწრაფონ სანუკვარი ოცნებისკენ. თითქოს ყველაფერი კარგადაა, მაგრამ ხანგრძლივი კამათის შემდეგ ეს სამეული გადაწყვეტს გაიქცეს გორაკზე, სადაც ალვები შრიალებენ… ვახტანგოვის თეატრის სპექტაკლი კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის სცენაზე 18 და 19 ოქტომბერს 20:00 საათზე გაიმართება.

233540198.jpg
რიმას ტუმინასი — საბჭოთა, ლიტველი და რუსი თეატრალური რეჟისორი. 2007 წლიდან მოსკოვის ვახტანგოვის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელია.

მის ჯილდოებს შორის არის: „ოქროს ნიღაბი“, რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემია, „მეგობრობის ორდენი“, პრემია „ცოცხალი თეატრი“, პრემია „თეატრალის ვარსკვლავი“ ნომინაცია „საუკეთესო რეჟისორი“. ტუმინასი საუკეთესო სპექტაკლის ნომინაციაში პირველი თეატრალური პრემიის „ბროლის ტურანდოტის“ სამგზის ლაურეატია სპექტაკლებისთვის „ძია ვანია“ (2011), „ნავსაყუდელი“ (2012) და „ევგენი ონეგინი“ (2013 წ).

წვიმად მოსული ვნება მაყურებელმა აიტაცა

thumb_640x480_lluvia_ey_004.JPG

ავტორი –  მანანა ტურიაშვილი ( sputnik-georgia.com )

მიხეილ თუმანიშვილის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი მსოფლიოში სახელგანთქმული ესპანელი მოცეკვავის ევა იერბაბუენას დასმა გახსნა. სპექტაკლმა „წვიმამ“ ქართველი მაყურებლის ისეთი რეაქცია გამოიწვია, რომ წვიმა სეტყვასავით წამოსულმა „ბისმა“ და „ბრავომ“ შეცვალა.

თბილისობაზე ფესტივალმა ქართველ მაყურებელს სრულყოფილებით გამოწვეული ბედნიერება და სიხარული მიანიჭა. როცა სევილიელები ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე მაყურებლის ყურადღებით გაოგნებულები იდგნენ, ფესტივალის სამხატვრო ხელმძღვანელმა — ქეთი დოლიძემ მიხეილ თუმანიშვილის პრიზით დაჯილდოების ცერემონიისთვის დარბაზიდან დრამატურგი ლაშა თაბუკაშვილი და მხატვარი თემო გოცაძე მოიხმო, მესამე პრიზიორი უკვე სცენაზე იდგა — ქალბატონი ევა იერბაბუენა. მამაკაცებმა რაინდულად უმალ დაივიწყეს თავიანთი პრიზები და სპექტაკლის ემოციით შეძრულებმა დუენდეზე დაიწყეს საუბარი. ფედერიკო გარსია ლორკა წერს: „დუენდე გოეთემ პაგანინთან მიმართებაში განსაზღვრა: „იდუმალი ძალა, რომელსაც ყველა გრძნობს და ვერც ერთი ფილოსოფოსი ვერ აგიხსნით.“ ასე რომ დუენდე ეს არის ძლიერება და არა შრომა, არა აზრი. მახსოვს, ერთი მოხუცი გიტარისტი ამბობდა: „დუენდე ხმაში არ მდგომარეობს, ეს შიგნიდან მოდის, ძირიდან.“ ესე იგი, საქმე ტალანტში კი არა, თანამონაწილეობაშია; ის სისხლშია და სხვა სიტყვებით, რომ ვთქვა — ის უძველეს კულტურაშია, შემოქმედებით უნარშია.“

დუენდეს იდუმალი ბგერები გვიახლოვდებოდა ნელ-ნელა, შეპარულად, რომელიც ოპერისა და ბალეტის თეატრის ჭაღებით შემკობილ დარბაზს ვნებათა მრუმე და ტრაგიკულ საბურავში ახვევდა. ესპანური დასის წარმოდგენა — „წვიმა“, ფლამენკოს ცეცხლოვან ალს ნელ-ნელა აღვივებდა, თვით იმუხტებოდა და მისტიკური ძალით, ხავერდის სკამში რბილად მოკალათებულ მაყურებელს ტორეროს მოქნილი მოძრაობის მსგავსად ხარივით ახელებდა.

პირველ წუთებში მაყურებელთა დარბაზი მთავარი მოცეკვავის — ევა იერბაბუენას პარტერში მსვლელობას ინტერესით თვალყურს ადევნებდა, მას არც ამ ბრწყინვალე მოცეკვავის სცენაზე ასვლა გაკვირვებია და არც პინა ბაუშისა და პედრო ალმოდოვარის ფილმის „დაელაპარაკე მას“ ხანმოკლე ასოციაციები. უბრალო წითელ კაბაში ჩაცმული ევა იერბაბუენა სცენაზე, სავარჯიშო სამოსელში გამოწყობილ დასს ათვალიერებდა, თითქოს ირჩევდა ან იწვევდა მათ. მსოფლიოში აღიარებული ფლამენკოს მოცეკვავე და ლეგენდარული მაია პლისეცკაიას ხელდადებული, მცირე ტანის თეძოჩასხმული ქალბატონი მკაცრად მოძრაობდა სცენაზე. ტემპო-რიტმი ნელი და გაყურსული იყო მანამ, სანამ მომღერალთა ხმებმა, გიტარისტის აჟღერებულმა ბგერებმა და მოცეკვავეთა მოძრაობებმა ერთმანეთთან დიალოგი არ გამართეს.

ამ დიალოგს ენა არ სჭირდებოდა, ის ახსნას არ საჭიროებდა, ვინაიდან მის სიმარტივეში იდო ყველა ადამიანში ჩაბუდებული სიღრმე, რომელიც უნდა გაათავისუფლო, რომელიც უნდა ამოატივტივო, რომელიც უნდა გამოამზეურო, რათა თავი სრულყოფილ ადამიანად იგრძნო. მაგრამ, სანამ ამ პროცესს გაივლი, იქ, ამაღლებულ ფიცარნაგზე უნდა ნახო მოძრაობის დახვეწილი ტექნიკა, მომღერლების მიერ ამოთქმული ბგერების სიძლიერე, გიტარისტის თითების გახელებული შეხება სიმებზე.

მე ვარ სრულყოფილი — გვეუბნებოდნენ ესპანელი მსახიობები და ძალას გვმატებდნენ, გვავსებდნენ და მაყურებლის თვალწინ დაბადებული მშვენიერებით, იმ ფლამეკოს განადიდებდნენ, რომელიც იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსი მიაკუთვნა.
233500537.jpg

ესპანეთის წიაღში აღმოცენებულმა, არაბული, ინდუსური, ბოშური კულტურების შერწყმით დაბადებულმა ფლამენკომ გასულ საუკუნეში სამშობლოს საზღვრები გაარღვია. 1921 წელს, პარიზში სერგეი დიაგილევს შეუტანია რუსული ბალეტის პროგრამაში. 1943 წელს ნიუ-იორკის „მეტროპოლიტენში“ ფედერიკო გარსია ლორკას ნაწარმოების მიხედვით და სალვადორ დალის დეკორაციით სპექტაკლიც დაუდგამთ. ფლამენკოს არსი ბრწყინვალე მოცეკვავეებს არ ასვენებდა, მისი მწვერვალების დაპყრობა ბევრს უცდია, ბევრსაც კომერციული მიზნებისთვის გამოუყენებია, მაგრამ ევა იერბაბუენას დასის ყოველი წევრი სუფთა ხელებითა, ხალასი გულით შეხებიან ეროვნულ საგანძურს და ალბათ ამიტომ და არა მხოლოდ ამიტომ — ნიჭის წყალობითაც, შრომის უნარითაც შემოქმედებისთვის ეშაფოტზე თავი დაუდიათ.

უბრალოდ შემოსილი მსახიობები, ნელ-ნელა ესპანური ნაციონალური კოსტიუმით იმოსებოდნენ, მარაოებს ვირტუოზული ტექნიკით ათამაშებდნენ და წითელ გრძელ მოსასხამს, ევა იერბაბუენას და მისი პარტნიორის პლასტიკური მოძრაობის წყალობით, თითქმის პერსონაჟად წარმოსახავდნენ.

აზარტულმა მსახიობებმა, სპექტაკლის დაწყებიდან 20 წუთში ქართველი მაყურებლის გულისცემა იგრძნეს, უზარმაზარ დარბაზს ხელი ჩასჭიდეს და სპექტაკლის ბოლომდე ესპანური მისტიკის ატმოსფეროში მოაქციეს. შემსრულებლები სცენაზეც იმავე პროცესს ახორციელებდნენ: თითქოს აქ, ოპერის ფიცარნაგზე დამეგობრდნენ და გამართეს პაექრობა, რომელიც ხშირად, ნამდვილი დუენდეს ძალით, ორთაბრძოლაში გადადიოდა. აქ გასართობს ვერ ნახავდით, თითქმის ყველა ეპიზოდი (რამდენიმეს გამოკლებით) ტრაგიკულად იყო შემოსილი, ოღონდ ეს ტრაგიზმი სიხარულს განიჭებდათ, ვინაიდან მსახიობებთან ერთად განიცდიდი, ვინაიდან იცოდი რომ ცხოვრებაშიც ტრაგედია ტრიალებს, სიკვდილ-სიცოცხლის მარადიული ჭიდილი მძვინვარებს.

„წვიმაში“ ქალი და მამაკაცი ხან ახელებდნენ ერთმანეთს, ხან ხოტბას ასხამდნენ, ხუმრობდნენ. მსახიობები ხან სიუჟეტს ავითარებდნენ და ხან სპონტანურად წარმოშობილ ესკიზს ქმნიდნენ, რომელსაც ვერ მოყვები, ის მარტო უნდა იგრძნო. სხვაგვარად ვერც წარმოაჩენდნენ ესპანური მძიმე კაბის ოსტატურ შრიალს, სავარცხლით დამშვენებული თავის მოძრაობას, ხელის მტევნების უჩვეულო მოქნილობას. ათასნაირ ფერთა ლიცლიცში ყალიბდებოდა ქალისა და მამაკაცის ზოგადი პორტრეტები, რომლებსაც ქმნიდნენ განსხვავებული ასაკის მსახიობები, მომღერლები და გიტარისტი. ცალკეულ ეპიზოდებსა და ნომრებში ნაირფერად ასახული ქალი და მამაკაცი, საბოლოოდ თითქოს ერთიანდებოდა, იზრდებოდა, გიგანტური ხდებოდა და ფინალში დედამიწასა და ცას შორის, ტიტანების მსგავს ფიგურებად აღიმართებოდნენ.  46 წლის ევა იერბაბუენამ თბილისის ოპერის სცენაზე, ქართველ მაყურებელთან ორთაბრძოლაში დაამარცხა ასაკი, დაამარცხა მოდად ჩამოყალიბებული ქალების სიგამხდრისკენ მიდრეკილი ვნებები, დაამარცხა ახალგაზრდა ქალბატონების წარმოდგენა ქალის სიგრძე-სიგანის პარამეტრების შესახებ, ვინაიდან მან და მისმა დასმა დაამტკიცა, რომ თუ შემოქმედებითი უნარი გაქვს და მისი გადმოცემის ძალა შეგწევს, ყველა ადამიანის ჩარაზული სულის კარს გახსნი. ფინალურ სცენის დასაწყისში, რომელიც სპექტაკლის პირველ სცენას ჰგავდა, მაყურებელმა მისი განვითარება უკვე იცოდა: იერბაბუენამ სარეპეტიციო ტანსაცმელში შემოსილ პარტნიორებს გაუარა და თვით პარტერში დაეშვა. მისი გმირი წამოვიდა მაყურებელთა დარბაზიდან, დასთან ერთად უზარმაზარი კოცონი ააგიზგიზა, ტრაგიკულის შეგრძნებით აგვამაღლა და ისევ ხალხში გაუჩინარდა. ალბათ ეს არის ხელოვნება!

ევა იერბაბუენას „წვიმა“ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დარბაზში

მარიამ იაშვილი

წელს, მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი „საჩუქარი“ – ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სცენაზე, კომპანია – ევა იერბაბუენას ფლამენკოს ბალეტის –  (Ballet Flamenco Eva Yerbabuena) მიერ წარმოდგენილი – საოცარი, ემოციური,  „ფეიერვერკული“, თავბრუდამხვევი სანახაობით – „წვიმა”( Lluvia), გაიხსნა.

მკრთალად განათებული სცენის მიღმა აქა-იქ ბათქაშჩამონგრეული, ძველი აგურის კედელია აღმართული. კედელს შუაში, ასევე ძველებური ხის კარიბჭე აქვს დატანებული. ჭერიდან ჩამოსული ნისლი უკვე მთელ დარბაზს სწვდება. სცენაზე შავ-ნაცრისფერ სამოსში გამოწყობილი მოცეკვავეები შემოდიან და საწყის პოზიციას ერთიმეორეს მიყოლებით იკავებენ.  განაბულ დარბაზში ჩოჩქოლია. მკრთალად განათებული პარტერის კიბეებიდან  წითელ კაბაში შემოსილი ქალის სხეული ვნებიანად მოაპობს დარბაზს, ადის სცენაზე, თითოეულ მონაწილეს, ფლამენკოსთვის დამახასიათებელი ფეხების რიტმული ბაკუნით სათითაოდ უვლის გარშემო და დასარტყამი ინსტრუმენტის საბრძოლო რიტმის ფონზე კულისებში უჩინარდება. სწორედ ამ დროს გრძნობ პირველად, რომ შენ თვალწინ, ძალიან მალე, სცენაზე ევა იერბაბუენას მიერ ნამდვილი ცეცხლი აგიზგიზდება.

ey_jaimemartinez_600

1970 წელს ფრანკფურტში დაბადებული და გრანადაში გაზრდილი  ევა მარია გარიდო  (Eva María Garrido) თანამედროვე ცეკვის ბალეტისა და უპირველესად – ფლამენკოს მეტად გამორჩეული შემსრულებელია. ამიტომაც არ იყო გასაკვირი, რომ დასის თოთოეული მონაწილე, მთელი წარმოდგენის განმავლობაში, წვიმის წვეთივით, ზედმიწევნით იმეორებდა ტრადიციული ესპანური საცეკვაო ხელოვნებიდან ამოზრდილი ევას სულისა და სხეულის რიტმულ მოძრაობებს.

თანამედროვე კლასიკური ცეკვის ელემენტებით გაჯერებული ფლამენკოს საბალეტო დასი საოცარი მომღერლებისა (განსაკუთრებით, ხოსე ვალენსია (Jose Valencia)) და ინსტრუმენტალი შემსრულებლებით (მათ შორის, თუ არ ვცდები, ერთ-ერთი გიტარისტი  და დასის მუსიკალური ხელმძღვანელი, მისი მეუღლე – პაკოა (Paco Jarana)) არის დაკომპლექტებული. თითოეული მათგანი – მუსიკალური ინსტრუმენტის, ვოკალისა თუ სხეულის მეშვეობით, – ევასეული ფლამენკოს დაუვიწყარ, იმპროვიზაციულ ვარიაციებს გვთავაზობს სცენიდან. ვფიქრობ, სწორედ ასეთ, ერთი შეხედვით, უმნიშვნელო ნიუანსებში ვლინდება ესპანელი ქორეოგრაფის გასაოცარი პროფესიონალიზმი და უნივერსალურობაც: რამდენი მოდერნული შტრიხიც არ უნდა ამოტივტივდეს წარმოდგენაში, შენ თვალწინ, მაინც ტრადიციული ფლემანკოს დაუვიწყარი სამყარო იხსნება; სწორედ ესაა ევა იერბაბუენას ბალეტი – სულიერი ტკივილითა და ხორცის ზეიმით გაზავებული წარმოდგენა – ალბათ, ყველაზე პოეტურ-მეტაფორული სახელწოდებით  – Lluvia („წვიმა“). 

„არ არსებობს იმაზე მეტი დღევანდელობა, როგორიც ფლამენკოა… ფლამენკო, როგორც ასეთი…“ – ხშირად იმეორებს ცეკვის დედოფალი ინტერვიუებში და შენც ხვდები, რომ იგი მართლაც რომ ზედმიწევნით თანამედროვე, უზადოდ გემოვნებიან შოუს დგამს. დგამს შორეულ, ზაფხულში მზით გავარვარებულ ესპანეთში; დგამს ადამიანის უნივერსალური სულისა და ხორცის ზეიმს, რომლის მიზანიც, პირველ რიგში, სწორედ შინაგანი სამყაროს კონტექსტუალიზმის განსხეულებაში ვლინდება; დგამს იმისათვის, რათა ჩაგახედოს საკუთარ არსში, მიგიყვანოს კაცობრიობის რაობის ძირითად ფესვებთან და გაგახსენოს ის მთავარი ფასეულობა, რომელიც ყოველდღიური რუტინით გათანგულებს ასე ხშირად გვავიწყდება. ეს ფასეულობა კი შენი, საკუთარი, შინაგანი თავისუფლების ხიბლია.

„სულ სხვა მოძრაობა… სულ სხვა ბგერა… სულ სხვა ცხოვრება…“ – ამ სიტყვებით ასათაურებენ ევა იერბაბუენას მუსიკალურ პროექტს საფესტივალო რვეულში „საჩუქრის“ ორგანიზატორები…  და მართლაც…  რთულია ევას „სულ სხვა“ ფლამენკოზე  წერა…

რა თქმა უნდა, არსებობს უამრავი თეორიული შრომა ტრადიციული ფლამენკოს წარმოშობისა და მისი ტექნიკის განვითარების შესახებ, რომელთა დამოწმებაც აქ ევას პროექტის – Lluvia – კონტექსტში შემეძლო…

რა თქმა უნდა, უსასრულოდ შეიძლებოდა ევას ქორეოგრაფიული თავისებურებების მნიშვნელობაზე წერა, თანამედროვე მსოფლიო ბალეტის ნორმებში ჩასმული, თუ, ამოვარდნილი ფლამენკოს საბალეტო ნომრების ელემენტების მოყვანით…

რა თქმა უნდა, შემეძლო გამეკეთებინა იმ ჯილდოების ჩამონათვალი, რომელთაც, სხვათა შორის, წელს „მიხეილ თუმანიშვილის“ სახელობის ნომინაციაც შეემატა…

მაგრამ… რაც უფრო მეტი ინფორმაციის დამუშავებასა და განვრცობას ვისახავდი მიზნად, მით უფრო ვგრძნობდი, როგორ არასწორ გზას ვადექი, თანდათანობით როგორ ვცილდებოდი მთავარს – დამეწერა ევა იერბაბუენას ფლამენკოს ბალეტის სტუმრობასა და იმ შესრულების ხარისხზე ოპერისა და ბალეტის თეატრში, რომელმაც ასე დაატყვევა ქართველი მაყურებელი.

რა თქმა უნდა, მაინც ვერ შევძელი…

დაბოლოს, მაიკ ფიგისისა (Mike Figgis, Flamenco Women, 1998) და კარლო საურას (Carlos Saura, Flamenco, Flamenco, 2010) არაჩვეულებრივი ფილმების ნახვის შემდეგ (ორივე ფილმში ევა იერბაბუენა თამაშობს), კიდევ ერთხელ და საბოლოოდ დავრწმუნდი, თუ რატომ იყო ჩემი მცდელობა – დამეწერა ევაზე – ამაო. ამაო იყო თუნდაც იმიტომ, რომ ყველაზე მთავარი ფლამეკოში – გრძნობაა. გრძნობა, რომელსაც სიტყვებით ვერ გადმოსცემ…

ევას ფლამენკო უნდა ნახო, მოისმინო და შეიგრძნო. სხვა დანარჩენი – თეორიაა.

14714888_1172007646200500_5193776644947977647_o

 

წვიმად მოსული ემოციის ნიაღვარი

ლაშა ჩხარტიშვილი

დიახ, წარმოდგენა სახელწოდებით „წვიმა“, რომელიც ხელოვნების საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალის „საჩუქარი“ ფარგლებში თბილისის ოპერის თეატრის სცენაზე ვნახეთ, კოკისპირულ წვიმასავით, ემოციებით დაგვასველა და მიღებული ემოცია ჯერაც არ შეგვშრობია. ალბათ, არასდროს დაავიწყდება ის განცდა ქართველ მაყურებელს, რომელიც ტემპერამენტის და ემოციის თავსხმაში მიიღო ფლამენკოს შეუდარებელი, ყველასგან გამორჩეული და თვითმყოფადი შემოქმედის ევა იერბაბუენასაგან. ფლამენკოს საყოველთაოდ აღიარებული შემსრულებელი მგზნებარე ტემპერამენტით, თითქოს მასზე მორგებული (და არა ფლამენკოს მრავალსაუკუნოვან ტრადიციაზე) ხერხებით, თვითნაბადი და მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი ცეკვის ენით მოგვითხრობს ცხოვრებას, გვიზიარებს სიყვარულის ამბავს, რომელშიც უნებლიედ ჩათრეული ხდები და სუნთქვას აჩერებ, ვინაიდან ამოსუნთქვის საშუალებას სცენაზე დანთებული ცეცხლი, მუდმივად ცვალებადი რიტმი და სანახაობა (ამბავიც) არ გაძლევს.

ევროპაში, ბერძნების მსგავსად, ესპანელები ის ბედნიერი ერის შვილები არიან, რომელთაც (გარკვეულ გამოცდილებასა და კულტურებზე) თავისი, ეროვნული სათეატრო ფორმის შექმნა-ჩამოყალიბება მოახერხეს. ფლამენკო ცეკვისა და სიმღერის თეატრალიზებული სანახაობაა, რომელიც ანდალუსიაში წარმოიშვა ესპანურ, ბოშურ და არაბულ ტრადიციებზე დაყრდნობით და მან დასრულებული სახე მე-18 საუკუნეში მიიღო. „მსოფლიო მემკვიდრეობის“ სტატუსის მქონდე ფლამენკოს შესრულება არა მხოლოდ დიდ ენერგიას, მაღალ პროფესიონალიზმს და თეატრალურობას მოითხოვს, არამედ ცხოვრებას მისით. ევა იერბაბუენა ის იშვიათი გამონაკლისია, რომელიც ფლამენკოს დაეპატრონა და მისი ცხოვრების იდენტობად აქცია. ამის დასტურად ჩვენ მისი გამოსვლ თბილისის ოპერის თეატრის სცენაზე ვნახეთ…

actuaci_n-eva-yerbabuena-en-nueva-york

საჩუქარი, რომელიც ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალმა, არჩევნებით გამოწვეული მიღებული ფსიქოლოგიურ-მორალური ტრამვების შემდეგ მოგვიწყო, ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა. მოლოდინი იყო, მაგრამ მიღებული შეგრძნებები აღმოჩნდა გაცილებით დიდი, რომლის ნაპერწკალი მასშტაბურმა არტისტმა თავის გუნდთან (მოცეკვავეებთან და მუსიკოსებთან) ერთად ოპერის თეატრის სცენაზე აანთო და შემდეგ დარბაზშიც გადასტყორცა, რომელიც განცდების და დიდი ესთეტიკური სიამოვნების ნიაღვარში გადაიზარდა.

წარმოდგენაში „წვიმა“ ყველაფერი დრამატურგიულ წეს-კანონებს ექვემდებარება, რომელიც ვითარდება თანმიმდევრული მოვლენებით და ფინალში კულმინაციას აღწევს. ნელ-ნელა მიისწრაფვის სიმაღლისკენ მოცეკვავეთა ტემპო-რიტმი, ემოციურობა, სექსუალობა და ექსცენტრიზმი, რომელიც (განსაკუთრებით) მესამე ნაწილში მეტაფიზიკურ სივრცეში გადადის ისე, რომ შენც (მაყურებელი) ირეალური სივრცის თვითმხილველი ხდები, ისე რომ ვერ გრძნობ შენს კიდურებს, მაგრამ გრძნობ ისეთ სიამოვნებას, რომელიც სულს (რა თქმა უნდა გულსაც) დაგიამებს, აგიფორიაქებს და განგაცდევინებს გრძნობათა მთელ წყებას. ხედავ შენს წინ მოფარფატე ძლიერ და ამაყ ადამიანებს, რომლებიც სხეულის ენით გადმოსცემენ სასიყვარულო ისტორიებს და მასთან დაკავშირებულ ხიფათს, ვნებას, წინააღმდეგობებს და იმ სიამოვნებას, რაც სიყვარულს მოაქვს ადამიანში.

ევა იერბაბუენა ამსხვრევს ყოველგვარ სტერეოტიპს და ფიგურის კანონებს, ტრანსში გადასული მოცეკვავე ამტკიცებს, რომ მასსავით ვერავინ გრძნობს მუსიკას და ვერავინ ფლობს სხეულს. ბოლომდე ეშვება წარმოსახვაში და გამოგზაურებს შენც. მისტიკურ რიტუალში მთავარი ინსტრუმენტი სისხარტე, სიზუსტე და მუსიკის ბოლომდე შეცნობა-შეგრძნებაა. ევა იერბაბუენა, როგორც მისი მოცეკვავეები, არ იღლება, მას არც ენერგია უშრება და არც ძალა ეცლება, იმის მიუხედავად, რომ ის ფაქტობრივად დაუსვენებლად ცეცხლოვან რიტმში მისდევს (ან პირიქით) ესპანურ მუსიკალურ ლირიკას, რომელიც სწრაფ, შესაბამისად ცოცხალ რიტმს ეფუძნება.

მაყურებელი, რომელმაც ევა იერბაბუენას და მისი ამალის ჯადოსნობა იხილა სცენაზე, იყო ნეტარი და ბედნიერი, სიამოვნებისგან თავზარდაცემული და პოზიტივით დამუხტული. ოპერის თეატრში სცენიდან ნაწვიმარი ემოცია, ალბათ დიდხანს შეინარჩუნებს სინოტივეს და ის არც მეხსიერებაში და არც ემოციური ბანკის საცავში გამოშრება.

ფესტივალმა „საჩუქარი“, თავისი საიუბილეო, მე-15 წელი ამაღლებული განწყობით დაიწყო. ერთი თვის განმავლობაში, ფესტივალის ორგანიზატორები მაყურებელს მრავალ სიურპრიზს პირდება. ეცადეთ, არ გამოტოვოთ არც ის კომპანიები, რომელთა შესახებ ჯერ არაფერი გსმენიათ, რადგან საფესტივალო პროგრამა, ტრადიციულად, მოულოდნელობებით და აღმოჩენებითაა სავსე. ევა იერბაბუენაზე ფესტივალის დამფუძნებლის ქეთი დოლიძის მიერ გადაცემული თუმანიშვილის სახელობის პრიზი – „ხელოვნებაში სრულყოფილებისთვის“ იყო სავსებით ობიექტური და სწორი გადაწყვეტილება, რისი დასტურიც მაყურებელმა მგზნებარე აპლოდისმენტებში გაამყარა.

header_eva_yerbabuena-50

ფესტივალი “საჩუქარი” ევა იერბაბუენას ფლამენკოთი გაიხსნა

14212759_716242571840777_927101236735573443_n

ფესტივალი „საჩუქარი“ 15 ოქტომბერს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში ევა იერბაბუენას წარმოდგენით „წვიმა“ გაიხსნა. „სულ სხვა მოძრაობა… სულ სხვა ბგერა… სულ სხვა ცხოვრება…“ – ასე აიხსნება ლეგენდარული იერბაბუენას წარმოდგენა, რომელიც მაყურებელში ყოველთვის აჟიოტაჟსა და დაუსრულებელ ოვაციას იწვევს. ეს არის ბგერათა და რითმის ჰარმონიული კასკადი, სამყარო სადაც ადამიანი როგორც ასეთი არ არსებობს, აქ მხოლოდ პერსონაჟები, სახეები და ნიღბები არიან. ეს ევა იერბაბუენას უჩვეულო მისტიპიკაციაა, სადაც ემოცია ბადებს ბგერას და შემდეგ ეს ბგერა – მოძრაობას.

ეს სულ სხვა სამყაროა, რადიკალურად განსხვავებული იმ მითიური, ზეამაღლებული და ვნებით აღსავსე ყოფიერებისგან, რაც ჩვენ ყოველთვის წარმოგვიდგენია, როდესაც საუბარია ფლამენკოზე. აქ თქვენ ვერ იხილავთ იმ ლათინოამერიკულ სილაღეს და აღმაფრენას – ეს სამყარო სავსეა ტკივილით, იმედგაცრუებით, განადგურებული ადამიანების ისტორიებით… აქ ტრაგიზმია, ტრაგიზმი რომლის აღწერა სიტყვებით შეუძლებელია.  სხეულით დამძიმებული სული, თითქოს ცდილობდა ამ მორევიდან გაღწევას, ამ რეალობიდან გაქცევას… რითმი მატულობდა, იზრდებოდა ემოციაც და ექსპრესიაც და ჩვენ სასწაულის მომსწრენი გავხდით.  ცეკვა ასახავს როკვას, ხოლო სიმღერა და ბგერა – გოდებას, კონტრაჟურში მოძრავი ფიგურები, შორიდან წამოსული ხმა, მუსიკა – ყოველივე ეს გახლდათ ევა იერბაბუენას წარმოდგენა.

14559988_1172007919533806_2253838791577994945_o

ევა იერბაბუენას შემოქმედება დღესდღეობით აღნიშნულია ისეთი მნიშვნელოვანი ჯილდოებით, რომლებიც მოცეკვავეს მისი თაობის მსოფლიო ქორეოგრაფთა წინა რიგში აყენებს: ესპანეთის ეროვნული ცეკვის ორდენი, ანდალუზიის მედალი, სევილიის ფლამენკოს ბიენალეს არა ერთი გრან-პრი და ა.შ. 2016 წლიდან კი ევას ჯილდოთა რიცხვს შეემატება მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის პრიზი „ხელოვნებაში სრულყოფილებისთვის“. Continue reading